Sabah işe giderken sokağın ortasında boydan boya uzanan bir kazı hattı görürsünüz. Birkaç gün sonra hendek kapanır, üzeri siyaha boyanmış gibi görünür. Aradan bir kış geçer; hat boyunca çökmeler, kenarlarda açılmalar ve lastiklerin her geçişte "tık" diye hissettiği basamaklar belirir. İstanbul'da neredeyse her ilçede tanıdık olan bu manzara, kazının kendisinden değil, kazıdan sonra yapılan işin kalitesinden kaynaklanır. Bu yazıda, bir kazı hattının yolda iz bırakmadan nasıl kapatılabileceğini anlatıyoruz.
Neden Bu Kadar Sık Kazı Yapılıyor?
Milyonlarca insanın yaşadığı bir şehirde yer altı, doğalgaz, içme suyu, atık su, elektrik ve fiber hatlarıyla doludur. İGDAŞ yeni abonelere hat çeker, İSKİ eskiyen boruları yeniler, iletişim şirketleri altyapısını genişletir. Her biri, yol yüzeyinde dar ve uzun bir hendek açılmasını gerektirir. Bu hendeklerin sayısını azaltmak her zaman mümkün değildir; ama her birinin arkasında sağlam bir yüzey bırakmak mümkündür.
Kötü Kapatılmış Hattı Nasıl Tanırsınız?
Hat boyunca yüzey çukurlaştı, neden?
Neden Hendek, kazıdan çıkan malzemeyle tek seferde doldurulmuş ve yalnızca üstten sıkıştırılmıştır. Alttaki gevşek kısım zamanla oturmuştur.
Doğru cevap Dolgu uygun granüler malzemeyle ince katmanlar hâlinde yapılmalı ve her katman ayrı ayrı sıkıştırılmalıdır.
Yeni asfalt ile eski yol arasında çatlak açıldı, neden?
Neden Eski kaplamanın kenarı kırık ve eğri bırakılmış, birleşim yüzeyine yapıştırıcı sürülmemiştir.
Doğru cevap Kenarlar kesme makinesiyle düz ve dik kesilmeli, derz yüzeyi bitümlü yapıştırıcıyla kaplanmalıdır.
Yama yolun geri kalanından yüksek kaldı, neden?
Neden Kaplama kalınlığı ölçülmeden, "biraz fazla olsun, oturur" düşüncesiyle serilmiştir.
Doğru cevap Yüzey mevcut yol kotuyla aynı seviyede bitirilmeli, sıkıştırma sonrası mastarla kontrol edilmelidir.
Kalıcı Kapatmanın Sırası
Doğru uygulama birkaç disiplinli adımdan oluşur ve adımlardan birinin atlanması diğerlerinin emeğini boşa çıkarabilir.
- Sınırların belirlenmesi: Kazı kenarından itibaren sağlam asfaltın başladığı yere kadar kesim hattı çizilir. Kenarlarda gevşemiş kaplama bırakılmaz.
- Kesim: Asfalt kesme makinesiyle düz ve dik kenarlar oluşturulur. Hat uzunsa veya birden fazla kazı yan yana ise frezeleme ile daha geniş ve düzgün bir yüzey elde etmek daha ekonomik olabilir.
- Boru çevresi dolgusu: Borunun hemen etrafı, ona zarar vermeyecek ince malzemeyle ve hafif ekipmanla sıkıştırılır.
- Katmanlı dolgu: Üst kısımlar, kurum şartnamesinin öngördüğü malzemeyle ince katmanlar hâlinde doldurulur ve her katman kompaktörle sıkıştırılır.
- Temel ve bağlayıcı katman: Yolun mevcut kesitine uygun temel malzemesi serilir; ağır trafikli caddelerde bitümlü temel de uygulanır.
- Yapıştırma ve kaplama: Kesilen kenarlara ve temel yüzeyine yapıştırıcı sürülür, sıcak asfalt serilip mevcut kotla aynı seviyede sıkıştırılır.
İstanbul'a Özgü Zorluklar
Dar sokaklar, çift taraflı park, yoğun trafik ve kısa çalışma pencereleri, kazı sonrası kaplamayı teknik olduğu kadar lojistik bir iş hâline getirir. Birçok caddede çalışmayı gece saatlerine almak, trafik ekipleriyle koordinasyon kurmak ve belediyeden gerekli ruhsatları zamanında almak gerekir. Ayrıca kazı hattında çoğu zaman rögar ve vana kapakları da bulunur; bunların yeni kaplama kotuna uydurulması unutulursa sürücüler için yeni bir tehlike doğar. Bu konuyu rögar ve baca kot ayarı sayfamızda ayrıca ele aldık.
İyi kapatılmış bir kazı hattının ölçüsü basittir: Birkaç ay sonra aynı sokaktan geçen biri, orada kazı yapıldığını fark etmemelidir.
Şartname ve Kabul Süreci
İGDAŞ, İSKİ ve ilçe belediyeleri, kazı sonrası onarım için dolgu malzemesi, katman kalınlıkları ve kaplama tipi gibi konularda teknik kurallar belirler. Bu kurallara uyulmadığında iş kabul edilmez ve onarımın tekrarlanması istenir. Uygulama sırasında uyarı levhaları, bariyerler ve yaya geçiş düzenlemeleri de eksiksiz sağlanmalı; iş bitiminde saha temizlenerek teslim edilmelidir.
Geçici Kapama ile Kalıcı Kaplama Arasındaki Fark
Bazı durumlarda hendeğin üzeri trafik güvenliği için önce geçici bir malzemeyle kapatılır ve kalıcı kaplama birkaç gün ya da hafta sonra yapılır. Bu uygulama kendi içinde yanlış değildir; dolgunun bir süre trafiğe maruz kalıp oturmasını sağlar. Sorun, geçici kapamanın aylarca kalıcıymış gibi bırakılmasıdır. Soğuk karışım yama malzemesi yağmur ve trafik altında hızla dağılır, çevresindeki sağlam asfaltı da bozar. Bu nedenle kalıcı kaplama için net bir tarih belirlenmeli, geçici yüzeyin durumu bu süre içinde düzenli kontrol edilmelidir. Hat uzunsa ve trafik yoğunsa, gövde tamamlandıktan sonra doğrudan sıcak asfaltla kapatmak çoğu zaman en ekonomik yoldur.
Birlikte Çalışalım
As Yol İnşaat olarak kurumların ve müteahhitlerin açtığı kazı hatlarını, şartnamelere uygun ve kalıcı şekilde kapatıyoruz. Ümraniye merkezli ekibimiz İstanbul'un iki yakasında, gerektiğinde gece çalışmasıyla sahada. Hattınızın uzunluğunu ve yerini paylaşmanız yeterli: 0507 471 29 29 numarasından bize ulaşabilir veya kazı sonrası yol kaplama hizmetimizi inceleyebilirsiniz.
Sık Sorulan Sorular
Kazı hattı neden bir süre sonra çöker?
En yaygın sebep, hendeğin tek seferde doldurulup yalnızca üstten sıkıştırılmasıdır. Alttaki gevşek malzeme zamanla oturur ve yüzeyde çukur oluşur.
Kazı sonrası kaplama için kenar kesimi şart mı?
Evet. Düz ve dik kesilmiş kenarlar, yeni asfaltın eski kaplamaya sağlıklı şekilde yapışmasını ve derzden su girmemesini sağlar.
Kazı sonrası onarım gece yapılabilir mi?
Evet. İstanbul'un yoğun caddelerinde trafiği aksatmamak için çalışmalar çoğu zaman gece yapılır; aydınlatma ve güvenlik önlemleri eksiksiz alınır.
Kazı hattındaki rögar kapakları ne olacak?
Hat üzerindeki rögar ve vana kapakları yeni kaplama kotuna göre yükseltilir veya indirilir. Aksi hâlde yolda basamak oluşur.
Doğalgaz ve İSKİ Kazıları Sonrası Yol Kaplama
İGDAŞ, İSKİ ve diğer altyapı kazılarından sonra kalan tranşeleri kurum şartnamelerine uygun dolgu, temel ve sıcak asfaltla kapatıyor, yolu çökmeyen ve düz bir yüzeye kavuşturuyoruz.